• Loading...
Chào mừng bạn đến với Trang Thông tin điện tử UBND huyên Văn Yên!
 
“Vàng xanh” của người dao Văn Yên
Ngày xuất bản: 15/05/2017 8:44:00 SA
Lượt xem: 1166

Hiếm nơi nào người dân lại trồng nhiều quế như đất Văn Yên, từ dưới thung sâu tới các triền núi cao, đặt chân tới đâu cũng gặp những đồi quế  trùng điệp, dài tít tắp, hương thơm của quế thơm lừng tỏa khắp muôn nơi. Vùng trồng quế của huyện Văn Yên vốn được hình thành từ lâu đời, tập trung ở các xã vùng cao có đồng bào Dao sinh sống như Phong Dụ Thượng, Phong Dụ Hạ, Xuân Tầm, Mỏ Vàng, Nà Hẩu, Tân Hợp, Viễn Sơn và Đại Sơn. Đi dưới những tán quế xanh ngút mắt, chiêm ngưỡng những ngôi nhà khang trang, đồ sộ mới hiểu vì sao người Dao Văn Yên ví quế như ‘kho vàng xanh’ của mình.

Già làng Bàn Văn Lý hướng dẫn con cháu phòng trừ sâu bệnh cho cây Quế

Được ví là cây vàng trên núi, cây quế gắn bó thủy chung với người Dao Văn Yên từ trong tâm tưởng, ký ức đến đời sống sinh hoạt và lao động sản xuất.. “Người là quế mà quế lại là người” là câu nói cửa miệng của người Dao Văn Yên khi nói về quế. Mỗi người con vùng quế khi được sinh ra đã được tắm và đắm mình trong hương quế để tránh gió, trừ tà, được ông bà, cha mẹ  trồng cho một vườn quế và là của hồi môn của cha mẹ cho con làm vốn liếng trong suốt cuộc đời gắn liền với quế. Bởi vậy các giá trị của quế đã đi vào câu hát Páo dung giao duyên,  hát ru, lễ cấp sắc, Tết nhảy, tết trồng cây của người Dao mỗi độ xuân về, rừng quế gắn với tên người chủ, nơi hẹn hò của bao cặp đôi, chồng, vợ. Thu nhập từ cây quế đã làm thay đổi bao nhiêu số phận, hàng ngàn hộ dân người dân tộc Dao không chỉ thoát khỏi cảnh đói nghèo mà còn trở nên giàu có.  

Đến Viễn Sơn, một xã vùng cao được coi là quê hương của cây quế Văn Yên mới thấy sự dịch chuyển lớn từ cây xóa đói, giảm nghèo này.  Là xã vùng đặc biệt khó khăn của huyện Văn Yên, Viễn Sơn hiện có 781 hộ với trên 3.300 nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc Dao chiếm 75%. Năm 2016 vừa qua,  đồng bào Dao xã Viễn Sơn bán ra thị trường trên 330 tấn quế vỏ, 3.400 m3 gỗ quế, 1.500 tấn tinh dầu quế, đem về thu nhập khoảng trên 10 tỷ đồng. Nhờ thu nhập từ cây quế, năm 2016 xã Viễn Sơn xóa được 58 hộ nghèo, gần 20 hộ xây được những ngôi nhà khang trang trị giá tiền tỷ. Già làng Bàn Văn Lý, năm nay nay gần 80 tuổi là một trong những hộ tiên phong trong phong trào trồng quế ở Viễn Sơn cho biết: Không ai biết rõ cây quế được trồng ở đất rừng Viễn Sơn từ khi nào. Chỉ biết rằng cụ tổ của nghề trồng quế ở Viễn Sơn là ông Bàn Thừa Phú ( còn gọi là Phú Sáu) phát hiện đem về trồng  và được con cháu người Dao đỏ ở đây nhân giống qua nhiều thế hệ. Ở thôn Tháp cái xã Viễn Sơn hiện nay có đình thờ ông Phú Sáu, được người Dao suy tôn là Thần Hoàng làng.  Vào những năm 1960 ở Viễn Sơn đã có hai Hợp tác xã nổi tiếng về sản xuất, chế biến quế là HTX Công Tâm và Cộng Lực, trong đó sáu bản người Dao thuộc Hợp tác xã Cộng Lực được Nhà nước tặng danh hiệu Anh hùng Lao động về thành tích phát triển cây quế. Đặc biệt từ  phong trào "Đồi quế nhớ ơn Bác Hồ",  đến nay xã Viễn Sơn đã phát triển diện tích quế lên 1.500 ha, đời sống của đồng bào các dân tộc xã Viễn Sơn cũng vì thế bớt nghèo, bớt khổ, nhiều nhà có thu nhập hàng trăm triệu, hàng tỷ đồng từ quế.

             Nói đến hộ trồng quế cao tuổi nhất và lâu năm nhất ở xã Viễn Sơn hiện nay phải kể đến cụ Nguyễn Phú Hưng 92 tuổi, dân tộc Dao ở thôn Khe Lợ. Ngoài hơn 10 ha quế hơn 20 năm tuổi, hiện nay gia đình cụ vẫn còn hơn chục cây quế cổ thụ giống địa phương có hàm lượng tinh dầu cao, được trồng từ 40 trở lên để lấy hạt giống cung cấp cho con cháu trong dòng họ và bà con thôn bản. Vừa qua, gia đình cụ khai thác một cây quế trồng hơn 50 năm, bán được gần 50 triệu đồng. Những người con của cụ khi lập gia đình, đều được bố mẹ chia cho mấy đồi quế và tất cả nay đã xây được nhà ở khang trang ngay trong những cánh rừng quế bạt ngàn xanh ngút mắt.

Niềm vui mùa thu hoạch Quế của người Dao Văn Yên

            Đi đôi với việc khuyến khích người dân trồng quế, trong nhiều năm qua xã Viễn Sơn luôn chú trọng nâng cao chất lượng nguồn cây giống. Ông Bàn Phúc Hín, chủ tịch UBND xã Viễn Sơn cho biết: “Để bảo tồn nguồn gen giống quế lá nhỏ, ngọn đỏ bản địa, xã quy hoạch diện tích 2ha những cây quế có đường kính từ 30cm, cao từ 15m trở lên và 30 cây trội làm giống. Đồng thời quản lý tốt việc thu hái, gieo ươm quế giống trên địa bàn để cung cấp cho nhân dân sản xuất; Tuyên truyền, vận động nhân dân áp dụng tiến bộ KHKT vào trồng, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh hại quế, thu hoạch, chế biến sản phẩm quế theo quy trình kỹ thuật”.

            Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện Văn Yên trong nhiều nhiệm kỳ luôn xác định cây quế là cây chủ lực trong phát triển kinh tế lâm nghiệp và xoá đói giảm nghèo. Theo đó, Huyện ủy, HĐND, UBND huyện đã chỉ đạo các ngành chức năng, các xã trên địa bàn có biện pháp duy trì diện tích và sản lượng quế, khai thác phù hợp, bảo tồn nguồn gen quý giống quế bản địa; tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, HTX, các cơ sở thu mua quế vỏ, chế biến tinh dầu quế tại các xã, thị trấn. Hàng năm huyện Văn Yên trồng mới từ 1.500 đến 1.600 ha quế, nhờ đó đến nay cây quế đã có mặt tại 27/27 xã, thị trấn của huyện với diện tích trên 40.000 ha. Nguồn thu từ cây quế mang lại cho người dân Văn Yên mỗi năm khoảng trên 540 tỷ đồng,  góp phần làm thay đổi diện mạo nhiều vùng quê. Đặc biệt từ khi Văn Yên được nhận văn bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý cho cây quế, uy tín trên thị trường trong và ngoài nước của cây quế Văn Yên đã được nâng cao, góp phần tăng hiệu quả kinh tế, tạo thương hiệu bền vững cho sản phẩm quế Văn Yên đủ sức cạnh tranh trên thị trường trong nước và ngoài nước như thị trường Mỹ, Hà Lan, Anh Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Ấn Độ và các nước Đông Âu. Hai năm gần đây, huyện Văn Yên liên tục tổ chức lễ hội quế với rất nhiều hoạt động đặc sắc, thu hút đông đảo du khách, nhằm quảng bá, giới thiệu sản phẩm quế Văn Yên đến bạn bè trong nước và quốc tế.

             Đồng chí Trần Huy Tuấn, Bí thư huyện ủy, Chủ tịch HĐND huyện Văn Yên tâm đắc: "Mỗi người con quê hương Văn Yên khi xa quê, luôn mang trong mình niềm tự hào là đứa con của vùng đất quế - nơi tạo ra một đặc sản rất đặc trưng mà hiếm nơi nào có được. Du khách đến thăm đất quế Văn Yên dù chỉ một lần, cái cảm giác ngất ngây, được đắm mình trong hương quế cay nồng, ngào ngạt, thơm ngát nhưng lan toả khắp da thịt còn mãi về sau nhắc họ không quên vùng đất và người Văn Yên. Cây quế không chỉ giúp người dân Văn Yên xóa đói, giảm nghèo, làm giàu, là "biểu tượng" kinh tế, văn hóa của cộng đồng người Dao, mà còn góp phần phủ xanh đất trống, đồi núi trọc và bảo vệ môi trường sinh thái. Nhờ cây quế mà nhân dân của huyện Văn Yên đã thoát được đói, giảm được nghèo và vươn lên làm giàu”./.

 

Bài, ảnh: Hồng Vân